Đề xuất đánh thuế mạnh tay với đất bỏ hoang và giao dịch bất động sản ngắn hạn

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chính thức đưa ra đề xuất bổ sung các chính sách nhằm điều tiết chênh lệch địa tô, đồng thời áp dụng mức thuế suất cao đối với đất đai bị bỏ hoang và các giao dịch mua bán bất động sản diễn ra trong thời gian ngắn.

Đây là một trong những định hướng chiến lược quan trọng được Bộ Nông nghiệp và Môi trường trình bày cụ thể trong dự thảo tờ trình Luật Đất đai (sửa đổi) cũng như báo cáo tổng kết quá trình thi hành Luật Đất đai 2024.

Theo nhận định từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, thị trường bất động sản nội địa hiện vẫn đối mặt với nhiều rủi ro tiềm ẩn như làn sóng đầu cơ, các đợt sốt đất ảo và giá trị bất động sản tăng vọt, không phản ánh đúng giá trị thực tế. Những biến động tiêu cực này đang gây ảnh hưởng trực tiếp đến sự ổn định của kinh tế vĩ mô cũng như công tác xây dựng và triển khai các chính sách đất đai.

Vì vậy, song song với việc hoàn thiện khung pháp lý về định giá đất, Bộ cho rằng cần thiết phải thiết lập các công cụ điều tiết thị trường mạnh mẽ hơn. Cơ quan quản lý đã đề xuất bổ sung các chính sách tài chính và thuế để kiểm soát địa tô chênh lệch, đặc biệt là việc điều tiết phần thặng dư thu được từ hoạt động kinh doanh bất động sản.

Bên cạnh đó, Bộ cũng kiến nghị áp dụng mức thuế cao đối với đất bỏ hoang và các giao dịch mua bán ngắn hạn. Mục tiêu của giải pháp này là nâng cao hiệu quả sử dụng đất, ngăn chặn tình trạng lãng phí, đồng thời làm lành mạnh hóa thị trường địa ốc và hạn chế tối đa các hành vi đầu cơ.

Trong báo cáo rà soát các chủ trương, đường lối của Đảng và hệ thống văn bản pháp luật liên quan đến dự án Luật Đất đai (sửa đổi), Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh rằng việc bổ sung cơ chế điều tiết địa tô chênh lệch, cũng như xử lý đất bỏ hoang và đầu cơ mua bán ngắn hạn là những nội dung mới chưa từng được quy định cụ thể tại Luật Quản lý thuế.

Do đó, để đảm bảo tính khả thi trong thực tiễn, Bộ đề nghị cần tiến hành nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Luật Quản lý thuế cùng các luật thuế liên quan nhằm làm rõ căn cứ tính thuế, xác định đối tượng điều tiết và thiết lập cơ chế chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan thuế với cơ quan quản lý đất đai. Hiện tại, dự thảo Luật Đất đai sửa đổi đang trong giai đoạn lấy ý kiến đóng góp đến hết ngày 10/8.

Song song với quá trình sửa đổi Luật Đất đai, các cơ quan chức năng cũng đang tiến hành rà soát, bổ sung một số bộ luật quan trọng khác có tác động trực tiếp đến thị trường bất động sản, tiêu biểu là Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản.

Đối với dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản, Bộ Xây dựng – đơn vị chủ trì soạn thảo – đã xác định thuế là một trong những công cụ quan trọng để Chính phủ thực hiện điều tiết thị trường theo quy định tại khoản 2, điều 57.

Tuy nhiên, trong quá trình góp ý cho dự thảo luật này, Bộ Tài chính đã đề xuất loại bỏ quy định về "thuế". Ngược lại, Bộ Xây dựng vẫn giữ vững quan điểm rằng công cụ thuế đã được thực thi ổn định và hiệu quả theo Luật Kinh doanh bất động sản hiện hành.

Bộ Xây dựng khẳng định: "Do đó, việc giữ quy định là cần thiết để Nhà nước có đầy đủ công cụ điều tiết thị trường bất động sản khi cần".

Bất động sản khu Tây TP HCM, đoạn qua huyện Bình Chánh cũ, tháng 5/2026. Ảnh: Quỳnh Trần

Trước đây, đề xuất sớm áp thuế đối với đất đai bỏ hoang đã nhiều lần được các chuyên gia, tổ chức và đại biểu Quốc hội nêu ra như một giải pháp then chốt để hạ nhiệt thị trường bất động sản. Trong năm ngoái, Chính phủ cũng đã yêu cầu nghiên cứu việc đánh thuế đối với đất hoang hóa, các dự án bất động sản và nhà ở chậm tiến độ nhằm ngăn chặn hành vi đầu cơ, thổi giá đất.

Ngoài ra, một số giải pháp khác cũng đã được kiến nghị như đánh thuế bất động sản thứ hai, thu thuế dựa trên thời gian sở hữu hoặc tính thuế trên lợi nhuận thu được sau mỗi lần chuyển nhượng. Theo quy định hiện hành, người bán vẫn phải nộp thuế thu nhập cá nhân ở mức 2% khi chuyển nhượng bất động sản, trong khi người mua phải đóng lệ phí trước bạ là 0,5% giá trị nhà, đất.